TTSK – Nhiều lốc xoáy bất ngờ xuất hiện ở Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng khi bão số 10 Bualoi tiến vào đất liền. Vì sao hiện tượng này xảy ra và cách phòng tránh ra sao?
Lốc xoáy bất thường giữa lúc bão Bualoi hoành hành
Sáng 29/9, khi bão số 10 Bualoi quét vào đất liền, các tỉnh Bắc Bộ như Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng đồng loạt ghi nhận nhiều trận lốc xoáy dữ dội.
-
Ninh Bình: nhiều xã như Quỹ Nhất, Hải Anh, Hải Thịnh, Hồng Phong chịu ảnh hưởng nặng nề, gây 9 người thiệt mạng, 18 người bị thương.
-
Hưng Yên: lốc xoáy cuốn qua khiến 2 người chết, 9 người bị thương.
-
Hải Phòng: tuy không gây thương vong nhưng nhiều khu vực hứng chịu gió xoáy kèm mưa lớn.
Điều khiến dư luận đặt câu hỏi: Vì sao các cơn lốc xoáy lại xuất hiện cách xa tâm bão hàng trăm km?
Cơ chế hình thành lốc xoáy: “cuộc giao tranh” giữa khí nóng ẩm và khí lạnh
Theo TS Trương Bá Kiên – Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Khí hậu (Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn & Biến đổi Khí hậu), lốc xoáy hình thành khi:
-
Không khí nóng ẩm từ dưới mặt đất bốc lên mạnh mẽ.
-
Gặp lớp không khí lạnh khô ở phía trên.
-
Kèm theo gió đứt (sự thay đổi tốc độ hoặc hướng gió theo chiều thẳng đứng).
Kết quả là không khí nóng ẩm bị “xoắn” lại, tạo thành ống xoáy từ đám mây đối lưu cao xuống mặt đất – hay còn gọi là vòi rồng.
Trong bão, các dải mây xoắn ở rìa hoàn lưu chính là “ổ chứa” những đối lưu dữ dội, rất dễ tạo ra lốc xoáy khi gặp điều kiện thuận lợi.
Vì sao lốc xoáy xuất hiện xa tâm bão Bualoi?
-
Hoàn lưu bão mở rộng: Bualoi có bán kính gió mạnh tới hơn 250 km, kéo các dải mây xoắn phủ rộng khắp Bắc Bộ.
-
Tương tác với không khí lạnh: Khối khí lạnh từ phía Bắc tràn xuống va chạm với dải mây nóng ẩm của bão, khiến đối lưu bùng phát mạnh.
-
Dư âm từ bão số 9 Ragasa: Trạng thái khí quyển còn bất ổn sau cơn bão trước đó, càng làm môi trường “nhạy cảm” và dễ sinh ra hiện tượng lốc xoáy.
Lốc xoáy ở Việt Nam so với thế giới
-
Thế giới: Mỹ có “thung lũng lốc xoáy”, nơi vòi rồng đạt tới cấp EF5 (sức gió > 320 km/h), có thể san phẳng cả những công trình kiên cố. Nhật Bản, Philippines cũng thường xuyên ghi nhận vòi rồng trong bão.
-
Việt Nam: lốc xoáy thường yếu hơn nhưng vẫn gây hậu quả nghiêm trọng, nhất là khi đi kèm giông, bão tại đồng bằng và ven biển.
Dự báo khó khăn, giải pháp phòng tránh
Lốc xoáy xảy ra rất nhanh, trong phạm vi hẹp, nên các cơ quan khí tượng khó dự báo chính xác. Hiện chỉ có thể cảnh báo trước khoảng 2 – 3 giờ dựa vào radar, vệ tinh và tín hiệu mây giông.
Giải pháp:
-
Chính quyền: lên phương án phòng chống thiên tai chi tiết, chủ động sơ tán và cảnh báo sớm.
-
Người dân: không ra ngoài khi có cảnh báo giông lốc, tránh trú dưới mái tôn, gốc cây, cửa kính; thường xuyên cập nhật thông tin từ cơ quan chức năng.
-
Công trình: gia cố nhà cửa, trường học, nhà xưởng để giảm thiệt hại.
Lốc xoáy – lời cảnh báo từ biến đổi khí hậu
Các chuyên gia cảnh báo: biến đổi khí hậu toàn cầu khiến nhiệt độ và độ ẩm tăng, từ đó:
-
Các cơn bão có xu hướng mạnh hơn, mưa lớn cực đoan hơn.
-
Lốc xoáy đi kèm bão xuất hiện thường xuyên và dữ dội hơn trước.
Nếu trước đây lốc xoáy được coi là “hiếm gặp” ở Việt Nam thì nay đã trở thành mối nguy hiểm hiện hữu, xảy ra liên tục tại nhiều tỉnh thành.
Những trận lốc xoáy quanh tâm bão Bualoi không phải hiện tượng ngẫu nhiên mà là hệ quả tất yếu của sự bất ổn khí quyển trong điều kiện bão mạnh, không khí lạnh và biến đổi khí hậu.
? Chủ động phòng tránh, nâng cao cảnh giác, cập nhật liên tục cảnh báo thời tiết chính là chìa khóa để giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản trước khi thiên nhiên “ra đòn bất ngờ”.
Maika (TH)
